Trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ: Nguyên nhân, Dấu hiệu và Cách chữa

Tỷ lệ trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ hiện đang có xu hướng gia tăng đáng kể và gây nên nhiều ảnh hưởng tiêu cực đối với sức khỏe, đời sống, khả năng học tập, các mối quan hệ của trẻ nhỏ. Tình trạng này thường khởi phát từ rất sớm với biểu hiện đặc trưng là những khiếm khuyết về ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác và những hành vi bất thường, lặp đi lặp lại nhiều lần. 

 

Rối loạn phổ tự kỷ là một dạng rối loạn phát triển thường xuất hiện phổ biến ở trẻ em.

Rối loạn phổ tự kỷ là gì?

Tự kỷ hay còn gọi là rối loạn phổ tự kỷ là một tập hợp các rối loạn phát triển liên quan với nhiều mức độ khác nhau. Tình trạng này có thể khởi phát ở bất kỳ đối tượng nào và tập trung chủ yếu ở trẻ nhỏ. Các biểu hiện của bệnh thường xuất hiện sớm trước năm 3 tuổi và kéo dài cho đến khi trưởng thành hoặc suốt cả đời. 

Theo nhận định của chuyên gia thì tự kỷ là một hội chứng rối loạn phát triển có sự liên quan đến các chức năng của bộ não và nó thường gây ra những khiếm khuyết về giao tiếp, ngôn ngữ, hành vi. Những trường hợp mắc bệnh thường gặp khó khăn trong việc tương tác với mọi người xung quanh, đồng thời có những hành vi, sở thích bất thường, lặp đi lặp lại không rõ mục đích. 

Dựa vào các kết quả nghiên cứu thì tự kỷ sẽ được chia thành 2 dạng:

  • Trẻ tự kỷ bẩm sinh (điển hình): Các biểu hiện khởi phát ngay sau khi trẻ chào đời hoặc trước năm 3 tuổi. 

  • Tự kỷ không điển hình: Trẻ vẫn có khả năng phát triển ổn định cho đến khoảng 30 tháng tuổi nhưng sau đó các kỹ năng đã học dần bị biến mấy, thoái triển. 

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ

Các biểu hiện của trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ thường sẽ khởi phát sớm và ở nhiều mức độ nặng nhẹ khác nhau. Tuy nhiên, chủ yếu trẻ vẫn có tồn tại các triệu chứng đặc trưng về khả năng giao tiếp, tương tác cùng những hành vi bất thường, mất kiểm soát. Cụ thể một số dấu hiệu cảnh báo như sau: 

 

Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong quá trình giao tiếp, kết nối cộng đồng. 

 
  • Khả năng tiếp nhận và sử dụng ngôn ngữ của trẻ gặp nhiều hạn chế, trẻ chậm nói, nói ngọng, nói không rõ lời,...

  • Trẻ không có nhiều nhu cầu được tương tác với mọi người xung quanh, không sử dụng ánh mắt, cử chỉ, hành động, biểu cảm để giao tiếp. 

  • Có những hành vi bất thường, hay lặp đi lặp lại các động tác như đếm ngón tay, đi nhón gót, xoay tròn, lắc lư người,...một cách rập khuôn. 

  • Sở thích bị thu hẹp, thường chỉ quan tâm, chú ý đến một hoặc một số hoạt động, lĩnh vực nhất định. 

  • Có sự nhạy cảm quá mức với âm thanh, tiếng động, ánh sáng, mùi vị,...Khó có thể kiểm soát về cảm xúc, cảm giác của bản thân, thường hay kích động, sợ hãi quá mức. 

  • Rối loạn ăn uống, trẻ rối loạn phổ tự kỷ thường chán ăn, khó tiêu, dễ buồn nôn, ói mửa hoặc có xu hướng từ chối một số thức ăn, gia vị cụ thể. 

  • Xuất hiện các hành vi chống đối, kích động, bốc đồng, dễ giận dữ, cáu gắt, hoảng sợ dữ dội. 

  • Không thích được ôm ấp, gần gũi, âu yếm những người xung quanh. 

  • Khó có thể thích nghi tốt với những thay đổi của môi trường hay thói quen nào đó. 

Các biểu hiện của trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ có thể khác nhau ở từng trường hợp bệnh. Các bậc phụ huynh cần phải chú ý quan sát để kịp thời nhận biết những triệu chứng khác lạ, bất thường, từ đó có biện pháp can thiệp, hỗ trợ phù hợp cho trẻ trong giai đoạn sớm. 

Nguyên nhân khiến trẻ bị tự kỷ 

Hiện nay, nguyên nhân gây ra chứng tự kỷ ở trẻ vẫn chưa được xác định một cách rõ ràng, cụ thể. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia thì tình trạng này có thể liên quan đến các yếu tố sau: 

Trẻ tự kỷ thường có liên quan đến yếu tố gen di truyền. 

  • Do di truyền: Các nhà khoa học cho biết rằng, tự kỷ phần lớn có sự ảnh hưởng của các gen di truyền. Những biến đổi đột ngột về gen có thể tác động tiêu cực đối với quá trình dẫn truyền thần kinh khiến cho thần kinh não bị tổn thương và gây nên những khiếm khuyết về ngôn ngữ, hành vi. 

  • Ảnh hưởng từ quá trình mang thai: Các thói quen hoặc bệnh lý khởi phát trong quá trình mang thai của người mẹ có khả năng góp phần gia tăng tỷ lệ chứng tự kỷ. Cụ thể như, nếu trong giai đoạn này, người mẹ mắc phải tình trạng cúm, đái tháo đường, căng thẳng, nhiễm trùng, tuyến giáp hoặc sử dụng các loại thuốc không phù hợp cũng sẽ gia tăng nguy cơ khởi phát bệnh sau khi trẻ chào đời. Hoặc các thói quen lạm dụng chất kích thích, chất gây nghiện, thuốc điều trị cũng có thể là lý do hình thành nên chứng tự kỷ ở trẻ nhỏ. 

  • Một số yếu tố khác: Bao gồm sự thiếu quan tâm của gia đình, môi trường sống độc hại, nhiều hóa chất, các bệnh lý về cấu trúc não, động kinh cũng có khả năng khiến trẻ nhỏ đối diện với nguy cơ khởi phát tự kỷ. 

Trẻ bị tự kỷ có nguy hiểm không?

Trẻ tự kỷ có nguy hiểm không? Câu trả lời là Có. Đây là một trong các vấn đề sức khỏe ở trẻ nhỏ cần được quan tâm và can thiệp đúng mực để tránh gây nên những ảnh hưởng tiêu cực đối với trẻ. Nếu tình trạng trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ không được khắc phục tốt thì các triệu chứng sẽ kéo dài cho đến tuổi trưởng thành và trở thành tự kỷ ở người lớn với hàng loạt các hệ lụy nghiêm trọng. 

Tự kỷ gây nên nhiều ảnh hưởng và cản trở đối với đời sống của trẻ nhỏ. 

 

Những người mắc phải chứng tự kỷ nếu không được khắc phục sớm sẽ khó có thể hòa nhập với xã hội, thậm chí họ không thể chăm sóc tốt cho bản thân và luôn phụ thuộc vào những người xung quanh. Cụ thể một số tác động tiêu cực của tình trạng tự kỷ đối với trẻ nhỏ như: 

  • Ảnh hưởng đến khả năng phát triển toàn diện của trẻ: Theo nghiên cứu thì tốc độ phát triển não bộ của trẻ tự kỷ thường rất kém nên trẻ khó có thể duy trì tốt các chức năng hoạt động của cơ thể, đặc biệt là kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác xã hội. 

  • Suy giảm sự tập trung: Phần lớn những trẻ tự kỷ đều không thể duy trì tốt sự tập trung, chú ý của bản thân vào bất kỳ công việc nào. Tình trạng này khiến cho trẻ khó có thể học tập hiệu quả và không thể xây dựng tốt các mối quan hệ bền chặt, lâu dài. 

  • Thiếu sự thấu hiểu: Trẻ khó có thể hiểu được những gì người khác muốn truyền đạt và khó có thể suy nghĩ, đánh giá dựa trên góc nhìn của người khác. Điều này làm cho trẻ bị hạn chế về khả năng hòa nhập, trở nên cô lập và đơn độc. 

  • Không có khả năng tự điều chỉnh: Trẻ tự kỷ thường gặp nhiều khó khăn trong việc tự quản lý, sắp xếp thời gian, công việc, cảm xúc của bản thân. 

  • Hạn chế về khả năng nhìn tổng thể: Đa phần những trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ đều quan tâm đến các chi tiết nhỏ, ít khi để ý đến các thông tin bao quát nên dễ có những nhận định sai lệch về cuộc sống hoặc các hoạt động đời sống hàng ngày. 

Cách chữa trị cho trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ

Việc lựa chọn phương pháp can thiệp và điều trị tự kỷ thường phải phụ thuộc khá nhiều vào tình trạng bệnh lý của mỗi trẻ nhỏ. Cho đến hiện nay, tự kỷ vẫn chưa thể khắc phục triệt để bằng bất cứ biện pháp nào nhưng nếu có thể can thiệp sớm và phù hợp thì trẻ nhỏ vẫn có nhiều cơ hội được hòa nhập, cải thiện các khiếm khuyết và xây dựng đời sống độc lập, chủ động hơn. 

NHC Việt Nam áp dụng đa dạng các phương pháp can thiệp cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ. 

 

Cụ thể một số biện pháp sẽ được cân nhắc áp dụng cho trẻ tự kỷ như: 

1. Phương pháp y sinh học 

  • Sử dụng thuốc: Mặc dù chưa có loại thuốc đặc trị về tình trạng tự kỷ ở trẻ nhỏ nhưng các bác sĩ chuyên khoa vẫn có thể kê đơn thuốc hỗ trợ giúp kiểm soát các triệu chứng nguy hiểm của bệnh, đặc biệt là các trường hợp có kèm trầm cảm, rối loạn hành vi, rối loạn tăng động giảm chú ý, động kinh, rối loạn giấc ngủ, ngược đãi bản thân,...

  • Vật lý trị liệu: Đối với những trẻ tự kỷ bị hạn chế về các hoạt động thể chất, những vận động tay chân không được linh hoạt và bất thường thì đây chính là phương pháp can thiệp hiệu quả giúp trẻ dần khắc phục tốt các khiếm khuyết.

  • Oxy cao áp: Hiện nay, ở hầu hết các nước phát triển đều áp dụng thành công phương pháp này cho các trường hợp tự kỷ. Trẻ nhỏ sẽ được đặt trong môi trường oxy tinh khiết với áp suất cao để giúp cho oxy dần thấm qua da và hòa tan vào máu, từ đó giúp gia tăng hàm lượng oxy trong máu, tăng lưu lượng đến các tế bào, cơ quan quan trọng khác. 

  • Bấm huyệt: Phương pháp này cũng đã được chứng minh về hiệu quả giúp cải thiện khả năng ăn nói, sử dụng ngôn ngữ giao tiếp và các rối loạn hành vi. 

2. Liệu pháp tâm lý

  • Trị liệu phân tâm: Với liệu pháp này, các chuyên gia sẽ tập trung chơi và trò chuyện với trẻ nhỏ để gia tăng sự kết nối, đồng thời từng bước giải tỏa những cảm xúc tiêu cực, căng thẳng của trẻ. 

  • Phương pháp tâm vận động: Mục đích chính của biện pháp can thiệp này đó chính là kích thích sự hoạt hóa hành vi ở trẻ tự kỷ. Hiểu theo cách đơn giản hơn đó chính là cải thiện về hệ thần kinh, giúp tác động đến tâm lý, gia tăng vận động cơ thể. 

  • Phương pháp trị liệu ngôn ngữ: Như đã nói, những trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ thường gặp nhiều khó khăn và cản trở về giao tiếp, giọng nói. Do đó, quá trình điều trị cũng cần chú trọng trong việc cải thiện khả năng ăn nói, phát âm cho trẻ. 

  • Giáo dục đặc biệt: Mỗi trẻ tự kỷ sẽ có những khiếm khuyết khác nhau, vì thế trẻ cần được can thiệp đặc biệt dựa trên từng biểu hiện và mức độ nghiêm trọng để dần cân bằng và cải thiện tốt về các khía cạnh đời sống. 

  • Lao động trị liệu: Phương pháp này thường sẽ được hướng dẫn để can thiệp tại nhà. Các bậc phụ huynh tạo điều kiện cho trẻ thực hiện các công việc hàng ngày để trẻ gia tăng tính tự lập. 

  • Trò chơi trị liệu: Các hoạt động vui chơi, thư giãn hoặc các phần mềm học tập phát triển trí tuệ cũng sẽ được áp dụng cho các trường hợp tự kỷ ở trẻ. 

Trẻ tự kỷ cũng có thể được can thiệp hiệu quả tại các trung tâm giáo dục chuyên biệt để nhận được sự hỗ trợ chu đáo, chuyên sâu từ các chuyên gia, giáo viên dày dặn kinh nghiệm. Trung tâm Tâm lý Giáo dục chuyên biệt NHC Việt Nam hiện đang là một trong các lựa chọn uy tín hàng đầu tại Hà Nội đối với lĩnh vực can thiệp cho trẻ đặc biệt với các phương pháp đạt chuẩn quốc tế. 

Hy vọng qua thông tin trong bài viết này, bạn đọc sẽ hiểu thêm về tình trạng trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ và có cách khắc phục hiệu quả. Các bậc phụ huynh cần chú ý quan tâm và nhanh chóng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để giúp trẻ cải thiện, can thiệp trong giai đoạn sớm.

TRUNG TÂM TÂM LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN BIỆT NHC VIỆT NAM

 

Có thể bạn quan tâm: 


 
Lịch Đoàn ĐBQH
Lich lv HDND
LICH CŨ

Số 232/TB-HĐND

Thông báo kết quả kỳ họp thứ 15 của HĐND tỉnh Bình Phước khóa X, nhiệm kỳ 2021 - 2026

Thời gian đăng: 21/07/2024

lượt xem: 29 | lượt tải:21

Số 235/HĐND

Về việc hướng dẫn tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ 15 (giữa năm 2024), HĐND tỉnh khóa X

Thời gian đăng: 21/07/2024

lượt xem: 20 | lượt tải:14

Số: 228/TB-HĐND

Thông báo kết quả kỳ họp thứ 14 (chuyên đề) của Hội đồng nhân dân tỉnh Bình Phước khóa X, nhiệm kỳ 2021 - 2026

Thời gian đăng: 18/07/2024

lượt xem: 45 | lượt tải:30
Bpdt
Tài liệu kỳ họp tiếp theo
Nội dung các kỳ họp
Hoat dong giam sat hdnd
Tai lieu hdgs dbqh
Tiếp xúc cử tri
txct dbqh
ECABINET
gui y kien
Liên kết website
WEB QH
Thống kê
  • Đang truy cập49
  • Tháng hiện tại185,898
  • Tổng lượt truy cập3,589,158